Wratten

Wat zijn wratten?
Wratten zijn meestal verheven, bloemkoolachtige uitgroeisels van de huid met een ruw oppervlak. De medische benaming is verruca. Meestal zijn er meerdere wratten gelijktijdig aanwezig. Voorkeursplaatsen zijn de handen en voeten. Wratten komen veel voor, met name bij kinderen en jongvolwassenen.

Hoe ontstaan wratten?
Wratten worden veroorzaakt door het humaan papillomavirus. Wrattenvirussen zijn besmette­lijk en worden verspreid door huidcontact, vooral wanneer de huid beschadigd of verweekt is. De tijd die verloopt tussen een besmetting en het ontstaan van een wrat varieert van 2 tot 6 maanden, maar kan ook langer dan 1 jaar zijn.

Wat zijn de verschijnselen?
Wratten kunnen pijnlijk zijn en er lelijk uitzien. Vaak zie je in elke lob van de "bloemkool” in het midden een klein zwart puntje. Dit zijn puntbloedinkjes van de daarin gelegen bloedvaatjes. Huidlijnen lopen ter plaatse van de wrat niet door.

wrat_duim.jpg wrat.jpg Wratten worden ingedeeld naar de plaats waar ze zich bevinden (op handen, voeten) of naar vorm (gewone wrat, mozaïekwrat, doornwrat, vlakke wrat en draadvormige wrat).
De gewone wrat (verruca vulga­ris) zie je vooral op handen en voeten, soms op knieën en ellebogen. Meestal zijn er meerdere wrat­ten tegelijk aanwezig.
 
De voetwrat (verruca plantaris) zit op de voetzool. Men onderscheidt 2 typen: de mozaïekwrat (die zich oppervlak­kig uitbreidt) en de doornwrat (in de diepte groeiend en pijnlijk). Voetwratten zijn vaak hardnekkig en groeien diep in de huid door de druk op de voetzool.

De vlakke wrat (verruca plana) is een glad, plat en slechts enkele millimeters groot, huidkleurig/roze of lichtbruin bobbeltje. Gewoonlijk zijn ze in groten getale aanwezig en komen ze voornamelijk op het gezicht, onderarmen, handruggen en benen voor.

De draadvormige wrat (verruca filiformis) is een uitstulpinkje van de huid op een smalle steel. Het is een gesteelde variant van de gewone wrat en bevindt zich meestal in het gezicht. Bij kinderen komen ze vooral voor op de lippen, neus of oogle­den.

Hoe wordt de diagnose gesteld?
De arts stelt de diagnose meestal direct zonder verder onderzoek. Eventueel kan wat verhoorning worden weggeschraapt, waardoor de zwarte puntjes zichtbaar worden. Zelden zal het nodig zijn om een klein stukje huid weg te nemen voor aanvullend onderzoek.

Wat is de behandeling?
Behandelen is niet altijd nodig. De wratten verdwijnen spontaan binnen 2 jaar bij tweederde van de patiënten. Behandelen is alleen nodig wanneer de wratten hinderlijk of pijnlijk zijn of cosmetisch storen.

Doel van elke behandeling is het vernietigen van de opperhuid, waarin de virusdeeltjes zich bevinden. Het is niet mogelijk het humaan papillomavirus rechtstreeks te doden of te inactiveren.

De verschillende behandelingsmogelijkheden zullen achtereenvolgens worden besproken.
 
Aanstipvloeistoffen/zalven
Het aanbrengen van salicylzuur in zalf, pleister of tinctuur op de wrat is bewezen effectief. Deze middelen verweken de hoornlaag. Soms worden hier nog andere stoffen aan toegevoegd (zoals melkzuur of ditranol).
De zalf of tinctuur wordt meestal eenmaal per dag aangebracht. Zalf of tinctuur werkt beter onder een pleister of leukoplast. Wanneer een pleister nat wordt, moet deze worden vervangen.
Geadviseerd wordt de omringende gezonde huid met zinkolie, zinkzalf of vaseline te beschermen. Het verdient aanbeveling de verweekte hoornlaag regelmatig te verwijderen met een mesje, eeltvijl of puimsteen. Eventueel eerst de wratten verweken in warm water gedurende een kwartier. Na het zichtbaar verdwijnen van de wrat, wordt geadviseerd nog 1 à 2 weken door te gaan om er zeker van te zijn dat er geen virus achterblijft.
De behandeling kan pijnlijk zijn, soms treedt irritatie op.
 
Bevriezing met vloeibare stikstof
Dit is een standaardbehandeling voor wratten, alhoewel de effectiviteit niet wetenschappelijk is aangetoond.
Met een wattenstok of een soort spuitbus wordt de wrat bevroren met vloeibare stikstof. Hierdoor wordt het weefsel be­schadigd. De bedoeling is dat er een blaar ontstaat waarbij de wrat in het blaardak achterblijft. De huid geneest binnen 4 tot 7 dagen. De behandeling dient veelal herhaald te worden met intervals van enkele weken. In de tussentijd worden vaak aanstipvloeistoffen of zalven gebruikt om nog meer huidlagen te kunnen afpellen.
Deze behandeling is voor voetwratten wat minder succesvol omdat de blaarvorming minder goed optreedt vanwege het feit dat de hoornlaag hier dikker is. Soms ontstaat een krans van nieuwe kleine wratjes om een centrum waar de oorspronkelijke wrat zat.
De behandeling is pijnlijk en na een dag kunnen (bloed)blaren ontstaan. Naderhand kan de huid wat lichter gekleurd zijn, vooral bij mensen met een donkere huid. Rond de nagels kan bevriezen erg pijnlijk zijn. Soms kunnen de nagels blijvend beschadigd worden.
Monochloorazijnzuur, bichloorazijnzuur en trichloorazijnzuur

Dit zijn agressief bijtende stoffen, die met name worden gebruikt voor dikke wratten op handpalmen en voetzolen. Ze worden aangebracht op de wrat met een houten stokje, dat even in de vloeistof is gedoopt. Dit kan om de 7 à 10 dagen worden herhaald. Tussendoor kan salicylzuur de wrat verder verweken. Wanneer de wratten dun zijn, kan deze behandeling pijnlijk zijn.
Uitlepelen (excochleatie) en wegsnijden
Soms worden wratten, vooral draadvormige wratten, onder plaatselijke verdoving "weggelepeld” of gesneden. Hierna wordt het wondgebied dichtgeschroeid (gecoaguleerd). De wond geneest in ongeveer 2 weken. Na deze behandeling komt 20% van de wratten binnen enkele maanden terug.
Er is kans op blijvende littekenvorming. Voetwratten kunnen daarom beter niet worden weggesneden in verband met blijvende hinder bij het lopen.
Wegbranden (coagulatie)
Deze behandeling is effectief, maar meestal te agressief. Bij wegbranden komen virusdeeltjes in de lucht, waardoor niet alleen de patiënt (opnieuw), maar ook de behandelaar kan worden besmet. Goede afzuigapparatuur is daarom nodig. Bij kinderen wordt deze behandeling bij voorkeur onder narcose gedaan. Hierbij kan littekenvorming ontstaan, wat onder de voet blijvende hinder zal geven.
Vitamine A zuur bevattende crème
Vitamine A zuur bevattende crème maakt de hoornlaag dunner. Het werkt vooral bij vlakke wratten. Het wordt 1 of 2 keer per dag aangebracht. Bescherming tegen de zon is van belang, omdat dit middel de huid gevoeliger maakt voor zonlicht.
 
Lasertherapie
Lasertherapie (vaatlaser, pulsed dye laser, CO2 laser) kan soms succesvol zijn bij voetwratten. Bij kinderen zal deze behandeling, als men er al toe besluit, onder narcose moeten plaatsvinden, omdat de behandeling meestal als zeer pijnlijk wordt ervaren.
Overige lokale behandelingen
Bij hardnekkige wratten kan men een behandeling overwegen, waarbij het celdelingremmende geneesmiddel bleomycine in de wrat wordt ingespoten.
Soms worden hardnekkige wratten behandeld met ducttape, difencypron, 5-fluorouracil, fotodynamische therapie of interferon, maar de effectiviteit van deze behandelingen is niet aangetoond.
Wratten onder de nagel
Deze zijn zeer moeilijk te behandelen. Soms kan het verwijderen van de nagel worden overwogen, om een effectievere lokale behandeling te bewerkstelligen. Bij bevriezen van de huid rondom de nagel kan soms niet worden voorkomen dat de nagel permanent wordt beschadigd.

Wat kunt u zelf nog doen?
Preventieve maatregelen hebben alleen bij voetwratten enig nut. In alle andere gevallen zijn deze veel moeilijker of minder praktisch uitvoerbaar. Door niet op blote voeten te lopen in ge­meenschappelijke ruimten, zoals zwembaden en gymnastieklokalen, kan men de kans op infectie verminderen.
Vele behandelingen kunnen napijn geven. Hiervoor kunt u een pijnstiller, bijvoorbeeld paracetamol gebruiken.
Indien er meerdere grote voetwratten tegelijk worden behandeld, is het raadzaam om een begeleider mee te nemen, die u naar huis kan brengen.

Wat zijn de vooruitzichten?
De meeste wratten verdwijnen vanzelf, maar het kan wel lang duren. Wratten op de hand, onder de nagels en op de voetzolen kunnen echter zeer hardnekkig zijn.
Wratten komen vaak terug, ook op een andere plek dan waar ze eerst zaten.



Steun het werk van het Huidfonds en word donateur!
Bezoek de website http://www.huidfonds.nl/ voor meer informatie of om u aan te melden als donateur.
Telefonisch mag ook: 030 28 23 995
                           Huidfonds logo officieel .JPG 10 10 03-200 - verkleind.jpg
 

Deze folder is een uitgave van de

Nederlandse Vereniging voor
Dermatologie en Venereologie

© 1992 Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie
Aangepast op 19-10-2008

Bij het samenstellen van deze informatie is grote zorgvuldigheid betracht. De Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie wijst desondanks iedere aansprakelijkheid af voor eventuele onjuistheden of andere tekortkomingen in de aangeboden informatie en voor de mogelijke gevolgen daarvan.