Psoriasis: factoren die een rol spelen

Er zijn diverse aanwijzingen dat stress een belangrijke rol speelt bij het ontstaan en verergeren van psoriasis. Ongeveer 60% van de mensen met psoriasis wijst stress als een belangrijke oorzaak voor hun huidziekte aan. De mate van stress komt vaak overeen met de ernst van de huidziekte.
Anderzijds kan het hebben van psoriasis zelf natuurlijk ook aanleiding zijn tot stress. De kwaliteit van leven kan daardoor ernstig worden aangetast. Deze mensen reageren vaak minder goed op behandeling van hun psoriasis dan mensen die niet zoveel moeite hebben met hun psoriasis. Wanneer ze hiervoor begeleiding krijgen (bijvoorbeeld door een psycholoog) en de stress vermindert, dan kan ook de behandeling van de psoriasis betere resultaten geven.

Het percentage vrouwen met psoriasis dat rookt is hoger dan bij vrouwen zonder psoriasis. Of roken psoriasis provoceert of dat de stress van psoriasis meer vrouwen aanzet tot het roken van sigaretten (vergelijkbaar met het meer drinken bij mannen) is niet bekend. Vooral een vorm van psoriasis met pustels (etterpuistjes) in de handpalmen en op de voetzolen (psoriasis palmoplantaris pustulosa) komt tien keer vaker voor bij vrouwen die meer dan 15 sigaretten per dag roken. Onder mannen met psoriasis is het percentage rokers niet verhoogd.

Bij ongeveer de helft van de vrouwen met psoriasis beïnvloedt de zwangerschap de ernst van de huiduitslag. De kans dat psoriasis verbetert in de zwangerschap (40%) is veel groter dan dat de ziekte zal verergeren (14%). In de 3 maanden na de bevalling is de situatie precies andersom: verbetering bij 11% en verergering bij 54%. In enkele gevallen kan tijdens de zwangerschap een zeldzame variant van psoriasis ontstaan, de zogeheten gegeneraliseerde psoriasis pustulosa.

Erfelijke aanleg speelt bij psoriasis een belangrijke rol. Bij familieleden in de eerste graad (ouders, kinderen, broers, zusters) en de tweede graad (ooms, tantes, neven, nichten) van mensen met psoriasis komt de aandoening vaker voor dan bij mensen zonder psoriasis. Een kind heeft een kans van ongeveer 10-20% om psoriasis te krijgen wanneer één van de ouders psoriasis heeft en van wel 50% wanneer beide ouders psoriasis hebben. Iemand die een zus of een broer met psoriasis heeft, maar geen andere familieleden die de ziekte ook hebben, heeft ongeveer 6% kans om zelf ook psoriasis te krijgen.

In veel boeken en artikelen wordt geschreven dat bepaalde geneesmiddelen psoriasis kunnen veroorzaken of verergeren. Tot die medicijnen behoren middelen tegen hoge bloeddruk (betablokkers en ACE-remmers), lithium (tegen depressie), middelen tegen malaria, en ontstekingsremmende pijnstillers zoals diclofenac, ibuprofen en naproxen. Ook het plotseling stoppen van prednison en soortgelijke medicijnen (bijnierschorshormonen) zou psoriasis kunnen veroorzaken of verergeren.
Hiernaar is echter weinig (goed) onderzoek gedaan. Lithium en de antimalariamiddelen lijken inderdaad dit effect te kunnen hebben, maar van de andere genoemde medicijnen is het erg onzeker.

Het gebruik van alcohol kan – vooral bij mannen – een bestaande psoriasis verergeren, maar lijkt het niet te kunnen veroorzaken. Zware drinkers hebben over het algemeen een ernstigere en actievere psoriasis. Natuurlijk kan het overmatig gebruik van alcohol ook een reactie zijn op de stress die het hebben van psoriasis met zich meebrengt. Deze mensen reageren vaak slecht op behandeling, ook al omdat ze zich vaak niet aan de behandelvoorschriften en –adviezen houden.

Voeding lijkt geen invloed te hebben op psoriasis en het volgen van een dieet beïnvloedt de ziekte niet.

De belangrijkste veranderingen in de huid van psoriasisplekken zijn een toegenomen celdeling van zogeheten keratinocyten in de opperhuid, uitzetten (wijder worden) en toename van bloedvaten in de lederhuid en een ophoping van ontstekingscellen. De toegenomen celdeling is verantwoordelijk voor de witte schilfering van de psoriasisplekken en de toename van de bloedvaten samen met de ontsteking voor de rode kleur daarvan.
Het aantal keratinocyten dat zich in de opperhuid deelt is ongeveer 7x groter dan normaal. De celdeling hiervan wordt gestimuleerd door verschillende zogeheten groeifactoren. De haarvaten (de kleinste bloedvaatjes) in het oppervlakkige deel van de lederhuid (direct onder de opperhuid) zijn uitgezet en verlengd. Er is een viervoudige toename van deze bloedvaatjes. Deze toename lijkt veroorzaakt te worden door stoffen die worden afgescheiden door de keratinocyten in de opperhuid, waaronder groeifactoren voor bloedvaten. In psoriasisplekken is ook een duidelijke toename te zien van verschillende soorten ontstekingscellen. De belangrijkste daarvan zijn geactiveerde T-cellen en neutrofiele granulocyten. Deze cellen lijken een belangrijke rol te spelen bij het ontstaan van psoriasisplekken. Waardoor de T-cellen ‘geactiveerd’ worden is op dit moment nog niet bekend. Men denkt daarbij onder meer aan een auto-immuunreactie, dat wil zeggen dat het immuunsysteem (het afweersysteem) zich tegen de eigen weefsels richt.

Waarschijnlijk geen enkele. Bij mannen komt psoriasis even vaak voor als bij vrouwen en ook het beloop lijkt niet anders te zijn. Uit sommige studies komt wel het beeld naar voren dat psoriasis bij vrouwen gemiddeld op iets jongere leeftijd begint.