Psoriasis: PUVA

PUVA therapie bestaat uit de combinatie van toediening van een geneesmiddel (methoxsaleen), gevolgd door bestraling met ultraviolet A licht (UVA). Het methoxsaleen wordt als tabletten of capsules gegeven (Oxsoralen, Geroxalen). In dagbehandelcentra en academische ziekenhuizen kan ook Bad-PUVA worden toegepast, waarbij het medicijn in het badwater wordt gedaan en waarbij dus geen tabletten hoeven te worden ingenomen.
Belichting met UVA gebeurt meestal in belichtingscabines, bij Bad-PUVA direct na het baden, bij gebruik van de tabletten of capsules 1,5-2 uur na inname daarvan.
In de eerste behandelsessie wordt kortdurend bestraald en geleidelijk aan wordt de bestralingsduur (dermatologen rekenen meer in bestralingsenergie dan in bestralingstijd) opgevoerd. Dat is nodig, omdat de huid zal verbranden wanneer te lang bestraald wordt (net als wanneer je te lang in de zon hebt gelegen). Sommige dermatologen doen eerst een proefbehandeling van een klein plekje huid om te zien hoe gevoelig men is voor de ultraviolette straling en bepaalt aan de hand daarvan de begindosis UV. Meestal wordt het belichtingsschema echter gebaseerd op welk huidtype men heeft:

Huidtype I	verbrandt altijd, wordt nooit bruin
Huidtype II	verbrandt altijd, wordt soms bruin
Huidtype III	verbrandt soms, wordt altijd bruin
Huidtype IV	verbrandt nooit, wordt altijd bruin
Huidtype V	licht gepigmenteerde huid
Huidtype VI	donker gepigmenteerde huid

Hoe lager het huidtype (vooral I en II), des te voorzichtiger moet men zijn: korte bestraling, geleidelijk ophogen. Bij de donkerder huidtypen kan de eerste bestraling al veel langer zijn en kan de bestaling sneller opgevoerd worden. Er wordt bij de behandeling naar gestreefd dat er een lichte (niet-pijnlijke) roodheid van de huid ontstaat door de bestraling. De ogen moeten afgedekt worden met een speciaal brilletje. Ook moeten bij mannen de geslachtsorganen worden bedekt, omdat daar de kans op het ontstaan van huidkanker later verhoogd is.

Ja. PUVA is voor psoriasis een zeer effectieve behandeling. Bij ruim 85% van de behandelde mensen treedt een verbetering (gemeten met behulp van de PASI) van meer dan 75% op en bij ongeveer 2/3 wordt zelfs meer dan 90% verbetering gezien of verdwijnen zelfs alle psoriasisplekken. Voor het bereiken van dit resultaat wordt 2-3 keer per week behandeld gedurende 6-10 weken. Wanneer daarna een onderhoudsdosering gegeven wordt (van bijvoorbeeld eenmaal per 5 dagen) kan het resultaat vaak behouden blijven. Toch wordt dit niet aangeraden, omdat langdurige bestraling niet goed is voor de huid en zal leiden tot huidveroudering en een toegenomen kans op huidkanker.

Neen, sommige mensen kunnen niet met PUVA behandeld worden. Dat zijn bijvoorbeeld mensen die al eerder behandeld zijn met PUVA, maar daarop niet reageerden of ernstige bijwerkingen kregen. Ook mensen met een overgevoeligheid voor licht, met een verhoogd risico op huidkanker, mensen die al huidkanker hebben (gehad) en zij die medicijnen gebruiken die een lichtovergevoeligheid kunnen veroorzaken of die de immuniteit onderdrukken, komen niet in aanmerking voor behandeling met PUVA. Datzelfde geldt voor zwangere vrouwen en mannen en vrouwen die met kinderwens op korte termijn.

PUVA is een afkorting van Psoraleen-UVA. Deze lichtbehandeling is een combinatie van bestraling met ultraviolet licht van het type UVA (320-400 nanometer) en psoralenen. Psoralenen zoals methoxsaleen zijn geneesmiddelen die de huid extra gevoelig maken voor de inwerking van de UVA straling. PUVA behandeling remt twee processen die bij psoriasis belangrijk zijn: de ontstekingsreactie in de lederhuid en de verhoogde celdeling in de opperhuid.

PUVA is weliswaar effectief, maar heeft ook nogal wat (mogelijke) bijwerkingen. De meest voorkomende bijwerkingen van PUVA op de huid zijn jeuk, droge huid, verbranding van de huid (soms met blaren), en opvlammen van een koortslip (als men die van te voren al had). De capsules en tabletten willen nog wel eens maagdarmstoornissen (misselijkheid, diarree) veroorzaken en hoofdpijn.

Bij langdurige behandeling kan de huid vroegtijdig verouderen, kunnen pigmentverschuivingen optreden, sproeten en verhoorningen van de huid (actinische keratosen) , waarvan sommige kwaadaardig kunnen worden. Daarnaast verhoogt PUVA de kans op het ontstaan op langere termijn van diverse vormen van huidkanker, waaronder een plaveiselcelcarcinoom, maar ook het gevaarlijke melanoom. Hoe sterk het risico daarop vergroot is, is afhankelijk van de totale dosis UVA die men in totaal gehad heeft. Een niet zo heel veel voorkomende, maar zeer onaangename, bijwerking is een zeer pijnlijk branderig gevoel dat ‘skin pain’ genoemd wordt. De behandeling hiervan is zeer moeizaam en de pijn gaat pas na weken geheel over.